انصار طه

إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَ يُثَبِّتْ أَقْدامَكُم‏

آشنایی با کشور تاجیکستان
ساعت ٤:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/٥  کلمات کلیدی:

 

جغرافیای طبیعی تاجیکستان

موقعیت: آسیای مرکزی واقع در غرب چین
موقعیت ریاضی: 39 درجه شمالی 71 درجه شرقی
وسعت: 143100 کیلومتر مربع
مناطق خشکی: 142700 کیلومتر مربع آبها 400 کیلومتر مربع
مرزهای بین المللی: 3651 کیلومتر شامل:
افغانستان 1206 کیلومتر چین 414 کیلومتر
قرقیزستان 870 کیلومتر ازبکستان 1161 کیلومتر
مرزهای آبی: -----
ساحل: ------
محدودة دریایی: به دریا و آبهای آزاد راه ندارد.



آب و هوا: قاره‌ای، تابستان گرم، زمستان ملایم، در مناطق پامیر نیمه خشک تا قطبی. به عبارت دیگر جمهوری تاجیکستان دارای آب و هوای بری است که در آن تفاوت بین گرمای شب و روز و تابستان و زمستان قابل ملاحظه است. باران ان ناچیز و آسمان در بیشتر روزهای سال صاف است. بر پایه داده های آماری، در سال 2 هزار و 100 تا 3 هزار و 165 ساعت آفتاب دارد. باد های محلی در دره های این سرزمین تحت تاثیر اختلاف بلندی به وجود می آیند و به باد های کوهستانی معروف هستند. در میان این باد ها مهم تر از همه باد گرم و خشک یا باد گرمسیر است که در تابستان و پاییر در تمامی دره فرغانه می وزد. در جنوب تاجیکستان باد افغانی با ویژگی همانندی شهرت محلی دارد. در کوهستانهای این کشور، خط برف دایمی از 3800 تا 5200 متر واقع است.

کوهها (ژئومورفولوژی): تاجیکستان سرزمینی کوهستانی و زلزله خیز است، 93 درصد آن از کوهستانهای بلند رشته کوهای تیان شان، حصار و پامیر پوشانده شده و نزدیک به 50 درصد آن در بلندی بیش از 3 هزار متر قرار گرفته است. در شمال تاجیکستان کوه قرم، در بخش مرکزی کوهستانهای الای ،ترکستان، زرافشان، حصار، قراتگین و در جنوب کوه های باباتوق، آق داغ، قره داغ، تره کلیتاق، سرسرک، وحش، جیلانتاق و ... قرار دارند. بخش جنوبی این سرزمین پامیر نام دارد که به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می شود. رشته کوه های آسیای مرکزی قراقروم، کوان لونگ و هندوکش، در بدخشان به هم می پیوندند.
بلند ترین قله های تاجیکستان: اسماعیل سامانی(7495 متر) و لنین (7134 متر) در شمال پامیر قرار گرفته است. یخچال های طبیعی بسیاری در منطقه وجود دارند که ازمنابع آب منطقه به شمار می روند و بزرگترین یخچال طبیعی (قد چنکو ) به شمار می روند.
حداقل و حداکثر ارتفاع از سطح دربا:
سیردریا در شمال کشور 300 متر
قلّه اسماعیل سامانی در شرق کشور 7495 متر

رودهای مهم: تاجیکستان از لحاظ تعداد رودخانه، در میان جمهوری های اعضای اتحاد کشور های مشترک المنافع، در مقام ششم و از لحاظ تامین آب در یک کیلومتر مربع پس از کشور گرجستان در مقام دوم قرار دارد. مجموع طول 947 رودخانه تاجیکستان بیش از 28 هزار کیلومتر است مهم ترین رودهای تاجیکستان عبارتند از: رودخانه سیردریا (سیحون): که از شمال این کشور می گذرد. آمو دریا (جیحون ): طول این رود 2 هزارو 540 کیلومتر است. از شاخه های مهم آمو دریا، رود آهی وخش و زرافشان است که از جنوب تاجیکستان می گذرد.

منابع طبیعی: بیش از 1300 دریاچه با مجموع وسعت 705 کیلومتر مربع، منابع فراوان آب، اورانیوم، جیوه، نقره، طلا، تنگستن، آنتیموان، روی، زغال سنگ - پوشش گیاهی غنی با حدود 400 گونه گیاهی – بیش از 80 نوع حیوانات پستاندار 125 نوع پرنده 49 نوع خزنده نزدیک به 40 نوع ماهی بیش از 10 هزار نوع حشره.
مناطق کوهستانی و کوهپایه ای: 59/92% از کل مساحت کشور
مناطق زراعی: 89. % از کل مساحت کشور
مناطق کویری: 52/6% از کل مساحت کشور


جغرافیای انسانی تاجیکستان

تعداد جمعیت: 7.076.598 نفر (ژولای 2007)
ترکیب سنّی یا هرم سنی جمعیت:
14 ـ 0 سال 35% مردان 1.261.247 زنان 1.218.686
64 ـ 15 سال 61.2% مردان 2.145.300 زنان 2.184.519
65 سال و بیشتر 3.8% مردان 113.186 زنان 153.660 (2007)
میانگین سنّی:
کل جمعیت 21.3 سال مردان 20.8 زنان 21.8 سال (2007)
نرخ رشد جمعیت: 1.895 (2007)
میزان زاد و ولد: 27.33 تولد در هزار نفر (2007)
میزان مرگ و میر: 7.05 فوت در هزار نفر (2007)

نرخ مرگ و میر کودکان: نرخ کلی 43.64 در هزار
مردان 48.73 در هزار
زنان 38.3 در هزار (2007)
نرخ مهاجرت: 1.3- مهاجر در هزار نفر

نسبت جنسی: در زمان تولد 1.05 پسر در مقابل هر دختر
کمتر از 15 سالگی 1.035 مرد در مقابل هر دختر.
64ـ 15 سالگی 0.982 مرد در مقابل هر زن.
65 سال و بیشتر 0.737 مرد در مقابل هر زن
کل جمعیت 0.99 مرد در مقابل هر زن. (2007)

نرخ باروری: 3.09 کودک به ازای هر زن (2007)

میزان امید به زندگی: کل جمعیت 64.61 سال - مردان 61.6 سال - زنان 67.78 سال (2007)
میزان شیوع ایدز: کمتر از 0.1% (2001)
تعداد افراد مبتلا به ایدز: 200 نفر (2003)
میزان مرگ و میر ناشی از ایدز: کمتر از 100 نفر (2001)
ملیّت: تاجیکستانی

گروههای قومی و نژادی:
تاجیک 79.9% ازبک 15.3% روسی 1.1% قرقیز 1.1% سایر اقوام 2.6% (2000)
مذهب: مسلمان سنّی حنفی مذهب 85% شیعه اسماعیلی 5% سایر ادیان 10% (2000)
زبان: تاجیک 74.4% ازبکی 4.4 روسی 14.2% سایر زبان ها 7.1%
ملاحظه: بسیاری از اقلیت قومی ازبک ساکن تاجیکستان به زبان تاجیکی تکلم می کنند. همچنین جمعی از تاجیکها و ازبکهای ساکن این جمهوری به زبان روسی سخن می گویند.

وضعیت سیاسی امنیّتی تاجیکستان

نام کشور: جمهوری تاجیکستان
نوع حکومت: جمهوری
پایتخت: دوشنبه واقع در 38 درجه و 35 دقیقه شمالی و 68 درجه و 48 دقیقه شرقی.
اختلاف ساعت با نصف النهار مبدا 5+

تقسیمات کشوری: ولایت ختلان در جنوب به مرکزیت قرقان‌تپه، شهرهای مهم کولاب، دنغره
ولایت سغد در شمال به مرکزیت خجند، شهرهای مهم کانی‌بادام، پنجکنت، اوراتپه
ولایت خودمختار بدخشان کوهی در شرق به مرکزیت خاروق
دوشنبه و نواحی تابعه مرکز
تاریخ استقلال: 9 سپتامبر 1991 از اتحاد جماهیر شوروی سابق
روز ملّی: روز استقلال، 9 سپتامبر.

تاریخچه سیاسی: تاجیکستان در قرن ششم قبل از میلاد این منطقه در قلمرو دولت هخامنشی ایران قرار داشت و پس از گذشت 200سال به تصرف یونانیان در آمد. بطور کلی این سرزمین تا قبل از اسلام فاقد حکومتی مستقل بوده و همواره در معرض هجوم اقوام دیگر قرار داشته است. تمدن ایرانی از زمان استیلای هخامنشیان بر تاجیکستان در آنجا رواج داشته است. پس از غلبه سپاه هخامنش و مدّتها پس از آن با پذیرش اسلام توسط مردم تاجیک تغییر محسوسی در وضعیت سیاسی منطقه ایجاد نشد و کماکان دارای حکومت و استقلال به معنای واقعی نبود. در سال 1870 م شمال تاجیکستان (وابسته به خانات خوقند)تحت نفوذ سیاسی روس ها درآمد. در سال 1900 م این سرزمین بطور کامل زیر سلطه آنها قرار گرفت. در انقلاب اکتبر 1917 در روسیه، تاجیکها نیز تحت تاثیر تحولات سیاسی مربوط به این دوره قرار گرفتند. در سال 1918 تاجیکستان بخشی از جمهوری خودمختار ترکستان شوروی شد و به دنبال یکسری تحولات در سال 1924 به عنوان جمهوری خود مختار اعلام موجودیت کرد. اتحاد جماهیر شوروی با مرزبندی های ملی و تثبیت زبان تاجیک به عنوان زبان رسمی کشور، شرایط را برای خودشناسی ملی فراهم کرد. در 16 اکتبر 1929 م جمهوری خود مختار به جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان تبدیل شد. تا سال 1991 این کشور یکی از جمهوری های اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود و از سیاست های ارائه شده مسکو پیروی می کرد. بعد از به قدرت رسیدن میخائیل گورباچف در اتحاد جماهیر شوروی و شروع اصلاحات سیاسی و اقتصادی و اعلام فضای باز سیاسی، احزاب سیاسی اجازه فعالیت یافتند. با آزاد شدن فعالیت احزاب، گروه های سیاسی و احزاب جدیدی مانند: دموکرات، رستاخیز، نهضت اسلامی به وجود آمدند. پس از انتخابات 1990 م اکثریت مطلق در مجلس با کمونیستهای محافظه کار بود. بعد از کودتای نافرجام 19 اوت 1991 در اتحاد جماهیر شوروی، رییس جمهور موقت «اسلان اف» در 9 سپتامبر استقلال تاجیکستان را اعلام کرد. به دنبال شروع اغتشاش ها و جنگهای داخلی در 1992 امام علی رحمان از منطقه کولاب که از کمونیستهای قدیمی بود به ریاست شورای عالی و پس از انتخابات ریاست جمهوری در سال 1994 به ریاست جمهوری کشور رسید.

قانون اساسی: در 8 دسامبر 1992 به تصویب رسید. قانون اساسی تاجیکستان در سال 1994 در قالب یکصد اصل به همه پرسی گذاشته شد و به تصویب رسید. در این قانون، تاجیکستان جمهوری مستقل و دمکراتیک عنوان شده و زبان رسمی کشور تاجیکی (فارسی) است یکی از خصوصیات بارز قانون اساسی تاجیکستان این است که گروه های دینی حق مداخله در کارهای دولت را ندارند. نظام اقتصادی کشور مبتنی بر نظام اقتصاد آزاد است و دولت فعالیت افراد خصوصی را تضمین می کند. در ژوئن 1997 که معاهده نهایی صلح میان حکومت به رهبری امام علی رحمانف و اتحاد مخالفان دولت به رهبری سید عبدالله نوری به امضا رسید. یکی از مهمترین درخواستهای اتحاد مخالفان دولت اصلاح قانون اساسی بود. در بازنگری قانون اساسی تشکیل یک قوه مقننه دو مجلسی دائم، به جای قوه مقننه یک مجلسی غیر دائم قبلی، افزایش دوره ریاست جمهوری از 5 سال به 7 سال و آزادی فعالیت حزب نهضت اسلامی به عنوان تنها حزب سیاسی با گرایش دینی از مهم ترین تغییراتی بود که در آن انجام شد. لایحه اصلاح قانون اساسی تاجیکستان در 6/7/1378 به همه پرسی گذاشته شد و به تصویب رسید.
سن حق رای: 18 سال تمام

قوّة مجریه: رییس‌جمهور به عنوان رییس دولت در راس قوه مجریه قرار دارد و از طریق انتخاب عمومی، مستقیماً با رای مردم به مدت 7 سال انتخاب می‌شود. رییس‌ فعلی جمهور: امامعلی رحمان از 6 نوامبر سال 1994 به این سمت انتخاب شده و با تغییر مفادی از قانون اساسی در انتخابات 6 نوامبر سال 2006 نیز شرکت نمود و برای یک ذوره 7 ساله دیگر نیز برای تصدی این سمت انتخاب شد. نخست وزیر: انتخاب توسط رییس‌جمهور، نخست وزیر دارای 6 معاون و 18 وزیر کابینه و 10 رییس کمیته می‌باشد. معاونین نخست‌وزیر و وزراء را رییس‌جمهور انتخاب و از سوی مجلس عالی تایید می‌شوند.

قوّة مقننه: مجلس عالی مرکب از دو مجلس ملی و نمایندگان است. 1) مجلس نمایندگان: در تاریخ 20 فوریه 2000 میلادی انتخابات مجلس نمایندگان برگزار شد. دارای 63 نماینده است و انتخابات به صورت مستقیم انجام می‌شود و دوره نمایندگی 5 سال است. 2) مجلس ملی: دارای 33 نماینده است که به صورت غیرمستقیم انتخاب می‌شوند. 25 نفر توسط شوراهای محلی شهرها و ولایت‌ها و 8 نفر توسط رییس‌جمهور منصوب می‌شوند.

قوّة قضائیه: - قوه قضاییه از دادگاه قانون اساسی، دادگاه عالی اقتصادی، دادگاه ایالت بدخشان، دادگاه ایالت شهر دوشنبه و دادگاه سایر شهرها و نواحی تشکیل شده است. - نظارت بر اجرای دقیق قانون در سراسر کشور بر عهده دادستان کل است، دادستان‌های شهر و نواحی زیر نظر دادستان کل عمل می‌کنند، دادستان کل در نزد مجلس ملی و رییس‌جمهور مسوول است. دادستان کل تاجیکستان به مدت 5 سال انتخاب می‌شود.

احزاب سیاسی و رهبران آنها: تاجیکستان دارای 6 حزب رسمی است که در وزارت عدلیه ثبت شده‌اند. اسامی احزاب شش‌گانه فوق‌الذکر عبارتند از:
1. خلقی دموکراتیک به رهبری امامعلی رحمان رییس‌جمهور- حزب حاکم. 2. کمونیست به رهبری شادی شبدالف
3. نهضت اسلامی تاجیکستان به رهبری محی الدین کبیری. 4. دمکرات تاجیکستان.
5. سوسیالیست به رهبری میرحسین نذریف . 6. سوسیال دموکراتیک به رهبری رحمت‌الله زائراف.
7. حزب کشاورزی به رهبری امیر قراقل‌اف 8. حزب اصلاحات اقتصادی به رهبری عالم‌جان بابایف

احزاب منتقد و مخالف: حزب نهضت اسلامی، حزب سوسیالیست، حزب دمکرات جناح محمد روزی اسکندراف.

سن خدمت سربازی: 18 سال
مدت خدمت سربازی: 2 سال
نیروهای نظامی: وزرات دفاع، نیروی دفاع هوایی، گارد ریاست جمهوری.

وضعیت اقتصادی تاجیکستان

پیش درآمد(کلیات): تاجیکستان در میان 15 جمهوری شوروی سابق کمترین درآمد سرانه را دارد. پنبه مهمترین محصول تاجیکستان است. منابع معدنی متنوع، ولی از نظر کمیت محدود شامل: نقره، طلا، اورانیوم و تنگستن می‌باشد. از نظر صنایع می‌توان به کارخانه آلومینیوم، تاسیسات نیروگاه آبی و کارخانه‌های کوچک که اغلب در زمینه صنایع سبک و فرآورده‌های غذایی فعالیت دارند، اشاره نمود. اقتصاد تاجیکستان به شدت طی 6 سال جنگ داخلی (1997- 1992) و از دست دادن یارانه‌های مسکو و بازارهای تولیدات خود ضعیف شده است. بیش از 60 درصد مردم تاجیکستان زیر خط فقر به سر می‌برند. این کشور بسیاری نیازهای اساسی خود را از طریق کمکهای بشردوستانه بین‌المللی تامین می‌کند.

تولید ناخالص ملی (GDP): 9.521 میلیارد دلار سال 2006
نرخ رشد تولید ناخالص ملی: 7% سال 2003
سرانه تولید ناخالص ملی: 1.300 دلار سال 2006
سهم بخش های اقتصادی در تولید ناخالص ملی:
کشاورزی 23% صنعت 28% خدمات 49% سال 2006
نیروی کار: 3.7 میلیون نفر سال 2006
سهم هر یک از بخش های اقتصاد از نیروی کار:
کشاورزی 67.2% صنعت 7.5% خدمات 25.3% سال 2000
نرخ بیکاری: 12% سال 2004
جمعیت زیر خط فقر: 64% سال 2004
بیشترین و کمترین درآمد: (سال 2000)
کمتر از 10% جمعیت کشور 3.2% از کل درآمد کشور را به خود اختصاص داده اند.
بیش از 10% جمعیت کشور 25.2% از کل درآمد کشور را به خود اختصاص داده اند.
درآمد خانوار، ضریب جینی (Gini): 34.7 سال 1998
نرخ تورم: 11.9% سال 2006
بودجه: 519.3 میلیون دلار سال 2006
واحد پول: سامانی
قدرت برابری پول ملی با دلار: 2.7641 برابر با یک دلار (سال 2002)
3.0614 برابر با یک دلار (سال 2003) 2.9705 برابر با یک دلار (سال 2004)
3.1166 برابر با یک دلار (سال 2005) 3.3 برابر با یک دلار (سال 2006)
سال مالی: اول سال میلادی

تولیدات کشاورزی: پنبه به عنوان مهمترین محصول کشاورزی همچنین ابریشم، گندم، میوه جات مختلف، انگور، زرد آلو، پرورش دام.

صنایع و تولیدات صنعتی: بخش صنعت در تاجیکستان تحت نظارت چند مؤسسه بزرگ دولتی قرار دارد به طوری که در سال 1990 حدود 373 مؤسسه دولتی موجود در بخش صنعت 98% دارایی ثابت را در اختیار داشتند. کارخانه آلومینیوم، کارخانه غنی سازی اورانیوم در چکالفسک در خجند، مواد شیمیایی، کود شیمیایی، سیمان، روغن گیاهی، ماشین برش فلزات، یخچال و فریزر، تاسیسات نیروگاه آبی و کارخانه‌های کوچک که اغلب در زمینه صنایع سبک و فرآورده‌های غذایی.
نرخ رشد تولیدات صنعتی: 8.2 % (سال 2002)
میزان تولید برق: 16.5 میلیارد کیلووات ساعت (سال 2004)
مصرف برق: 15.7 میلیارد کیلووات ساعت (سال 2004)
صادرات برق: 4.459 میلیارد کیلووات ساعت (سال 2004)
واردات برق: 4.81 میلیارد کیلووات ساعت (سال 2004)
تولید نفت و فراورده های نفتی: 255.8 بشکه در روز (سال 2004)
مصرف نفت و فراورده های نفتی: 28.000 بشکه در روز (سال 2004)
صادرات نفت و فراورده های نفتی: ====
واردات نفت و فراورده های نفتی: ====
منابع ثابت شده نفت: 12 میلیون بشکه (سال 2004)
تولید گاز طبیعی: 39 میلیون متر مکعب (سال 2004)
مصرف گاز طبیعی: 1.389 میلیارد متر مکعب (سال 2004)
صادرات گاز طبیعی: 0 میلیارد متر مکعب (سال 2004)
واردات گاز طبیعی: 1.35 میلیارد متر مکعب (سال 2004)
منابع ثابت شده گاز طبیعی: 0 مترمکعب (سال 2004)
خطوط انتقال نفت و گاز: نفت 38 کیلومتر گاز 549 کیلومتر ( سال 2006)
موازنه ارزی: 21.4- میلیون دلار ( سال 2006)
صادرات: 1.512 میلیارد دلار ( سال 2006)

محصولات صادراتی: آلومینیوم، برق، میوه، روغن گیاهی، منسوجات، ابریشم. دو محصول صادراتی عمده این کشور پنبه و آلومینیوم می‌باشند.

کشورهای محل صدور (شرکای صادراتی):
نروژ13.9% - روسیه13.9% - ترکیه12.2% - ازبکستان9.4% - آمریکا6.4% - ایتالیا5.3% - ایران5.2% یونان 4.2% ( سال 2006)

واردات: 1.955 میلیارد دلار ( سال 2006)
محصولات وارداتی: برق، اکسید آلومینیوم، گاز طبیعی و فراورده های نفتی، اکسید آلومینیوم، ماشین آلات صنعتی، دارو، مواد غذایی.
کشورهای طرف واردات (شرکای وارداتی): روسیه21.2% - چین17.2% - قزاقستان10.6% - ازبکستان9.6% - آذربایجان7.3% - اوکراین 5.2% ترکیه 4% (سال 2006)

مناسبات با ج.ا.ایران: پس از فروپاشی شوروی سابق، روابط رسمی دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران و تاجیکستان در18/10/1370 هجری شمسی (1990م) باسفر هیأت رسمی ایران به این کشور آغاز و سفارت ایران در تاجیکستان افتتاح گردید و نام خیابانی که سفارت ایران در آن قراردارد از ماکسیم گورکی به تهران تغییر یافت. روابط دو کشور ایران وتاجیکستان پس ازپایان جنگ داخلی تاجیکستان 1997- 1992به سرعت گسترش یافت. به طوری که درسال 1376 بیش از 30 سند همکاری سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بین طرفین به امضا رسید. این تعداد تا اواسط سال1386 به حدود 150سند همکاری در زمینه های مختلف افزایش یافت. که از جمله مهمترین آنها اعطای کمک 50 میلیون دلاری ایران به تاجیکستان، مشارکت ایران در تکمیل دو سد و نیروگاه بزرگ سنگ توده و راغون، تکمیل احداث تونل انزاب، همچنین همکاری دربخش های کشاورزی، صنعت، حمل و نقل و بازرگانی، صنایع غذایی، امور بانکی، اجتناب از اخذ مالیات واردات و صادرات کالا بین دو کشور، آموزش و پرورش، تبادل هیأت های علمی گردشگری، زیست محیطی، مبارزه با جرائم سازمان یافته بین المللی، امور امنیتی و دفاعی شامل لجستیک، آموزش و مخابرات، برقراری نظام بدون اخذ روادید برای گذرنامه های دولتی بین دو کشور بوده است. درهمین زمینه وزیر اقتصاد تاجیکستان حجم گردش تجارت خارجی کشورش درسال 1384ه. ش باایران را160میلیون دلارعنوان کرد که این رقم درنیم سال اول امسال (1385ه. ش) 67 میلیون دلار بوده است.
روابط ایران و تاجیکستان درمسائل سیاسی و بین المللی دارای همگونی فراوانی است و دو کشور دراکثر تصمیم گیری ها درسازمان های منطقه ای اشتراک نظر دارند. چنانکه درباره بسیاری از مسائل سیاسی و منطقه ای از جمله مسائل افغانستان، موضوع مبارزه با تروریست قاچاق مواد مخدر سیاست مشترک و هماهنگی دارند. به علاوه پس ازاعلام خبر دستیابی ایران به چرخه کامل سوخت هسته ای (درفروردین ماه 1385 ه. ش توسط ریاست جمهوری ایران ) مطبوعات تاجیکستان واکنش مثبتی به موقعیت های هسته ای ایران ابراز داشتند. رئیس جمهور تاجیکستان امام علی رحمانف نیز دربرخورد با مسأله هسته ای ایران راه حل های سیاسی و دیپلماتیک را بهترین گزینه از نظر دولت تاجیکستان می داند.

حجم و ارزش تجارت خارجی: حجم مبادلات تجارت خارجی در سال 2004 معادل 2 میلیارد و 290 میلیون و 100 هزار دلار بود که نسبت به سال قبل از آن 36 درصد افزایش داشت. صادرات تاجیکستان طی این مدت 914 میلیون و 900 هزار دلار و واردات این کشور 1 میلیارد و 375 میلیون و 500 هزار دلار بوده که در نتیجه تراز تجاری منفی و میزان آن 460 میلیون و 300 هزار دلار می‌باشد.

منابع ذخایر ارزی: 203.8 میلیون دلار (سال 2006)
بدهی خارجی: 876 میلیون دلار (سال 2006)
کمک های اقتصادی دریافتی: 67 میلیون دلار از آمریکا (سال 2005)

تعداد فرودگاه ها: 26 (سال 2007)
فرودگاه های دارای باند با پوشش آسفالت و بتن: 18 فرودگاه (سال 2007)
طول باندبیش از 3047 متر، 2 فرودگاه
طول باند 3047 تا 2437 متر، 4 فرودگاه
طول باند 2437 تا 1523 متر، 6 فرودگاه
طول باند 1523 تا 914 متر، 3 فرودگاه
طول باند کمتر از 914 متر، 3 فرودگاه
فرودگاههای بدون باند دارای پوشش آسفالت و بتن: 8 فرودگاه (سال 2007)
طول باند کمتر از 914 متر، 8 فرودگاه
فرودگاه چرخبال: -------
خطوط انتقال نفت و گاز: نفت 38 کیلومتر گاز 549 کیلومتر ( سال 2006)
خطوط آهن، ریلی: 482 کیلومتر ( سال 2006)
خطوط جاده ای: 27.767 کیلومتر ( سال 2000)
خطوط آبی: 200 کیلومتر در طول روخانه وخش ( سال 2006)

وضعیت اجتماعی فرهنگی تاجیکستان

میزان و درصد با سوادان: درصد باسوادان کل کشور 99.5% مردان 99.7% 99.2% سال 2000

آموزش عالی: دانشگاه دولتی تاجیکستان مهمترین دانشگاه این کشور است که در شهر دوشنبه قرار دارد. 16 دانشگاه با 750 استاد و 6 هزارو 500 دانشجوی تمام وقت و 2هزارو225 دانشجوی شبانه و 3 هزار و576 دانشجوی مکاتبه ای تحت پوشش این مرکز هستند. دانشگاه دولتی خجند نیز دارای 12 دانشکده است. آکادمی علوم تاجیکستان دارای 4 شعبه فیزیک و شیمی، بیولوژی، منابع زیر زمینی و جمعیتی است. در این آکادمی حدود 700 نفر با درجه دکترا و4 هزارو500 کارمند علمی مشغول به کار هستند. مؤسسه خاور شناسی از 5 بخش خطی، متن شناسی، ایران شناسی، اسلام شناسی و تمدن شناسی تشکیل شده است. مؤسسه زبان و ادبیات فارسی تاجیکستان دارای شعبه های ادبیات کلاسیک، واژه شناسی، فولکلور، ادبیات نوین تاجیک و لهجه شناختی زبانهای پامیری است.

ایستگاه های رادیویی: AM 8 ایستگاه، FM 10 ایستگاه، امواج کوتاه 2 ایستگاه. ( سال 2006)
ایستگاههای تلویزیونی: 6 ایستگاه ( سال 2006)

رسانه های نوشتاری و مطبوعات:براساس اطلاعات آماری تا 2 سال پیش 485 نشریه در جمهوری تاجیکستان به چاپ می‌رسیده است. این نشریات مربوط به مراکز ولایات و نواحی و بخش‌های مختلف می‌باشد. در حال حاضر در شهر دوشنبه به عنوان مرکز جمهوری تاجیکستان به غیر از روزنامه‌های تخصصی که مربوط به مراکز مختلف حرفه‌ای و وزارتخانه‌های تخصصی می‌باشد 19 روزنامه به چاپ می‌رسد. خبرگزاری تاجیکستان «خاور» نام دارد. ایتار تاس، خبرگزاری روسیه نیز در تاجیکستان فعالیت دارد. موسسات انتشاراتی تاجیکستان عبارتند از: انتشارات ادیب. انتشارات دولتی عرفان به انتشار کتابهای سیاسی، علمی، کشاورزی می پردازد. انتشارات معارف، انتشارات دایره المعارف علمی، انتشارات بین المللی الهدی، انتشارات سروش.

خطوط اصلی قابل استفاده تلفن: 280.200 ( سال 2005)
خطوط تلفن همراه: 265.000 ( سال 2005)
شناسه اینترنتی (کد اینترنتی): tj
پایگاههای اینترنتی: 2050 ( سال 2007)
تعداد کاربران اینترنت: 19.500 نفر ( سال 2005)

مهمترین مسائل و معضلات اجتماعی: گسترش روزافزون قاچاق و مصرف مواد مخدر، فعالیت گسترده گروههای تبلیغی مسیحی و فرق ضاله با سوء استفاده از وخامت اوضاع اقتصادی، گسترش وسیع رشوه خواری، نفوذ فرهنگ ابتذال غرب.

(ایران شرقی)